უმნიშვნელოვანესი აღმოჩენა ტაო-კლარჯეთში - "თურქებმა უკვე წარწერებიც დადეს ტაძრებში, რომ ისინი ქართულია"

რამ­დე­ნი­მე დღის წინ, ტაო-კლარ­ჯეთ­ში ექ­სპე­დი­ცი­ის დროს, შატ­ბერ­დის მო­ნას­ტრის ტე­რი­ტო­რი­ა­ზე უძ­ვე­ლეს წარ­წე­რე­ბი­ა­ნი ქვა აღ­მო­ა­ჩი­ნეს.

 

 

ეს არის ერ­თა­დერ­თი შე­მორ­ჩე­ნი­ლი წარ­წე­რი­ა­ნი არ­ტე­ფაქ­ტი შატ­ბერ­დის მო­ნას­ტრი­დან და ამ­რი­გად, გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი მნიშ­ვნე­ლო­ბი­საა.

 

 

შატ­ბერ­დის მო­ნას­ტრის ექ­სპე­დი­ცი­ა­ში სამი მკვლე­ვა­რი - ბე­ბურ გო­ზა­ლიშ­ვი­ლი, შალ­ვა კო­ღუ­აშ­ვი­ლი და ანა იმე­დაშ­ვი­ლი მო­ნა­წი­ლე­ობ­და.

 

 

ექ­სპე­დი­ცია სა­ქარ­თვე­ლოს კულ­ტუ­რი­სა და ტუ­რის­ტუ­ლი რე­სურ­სე­ბის კვლე­ვის ცენ­ტრი­სა და კავ­კა­სი­ის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის თა­ნამ­შრომ­ლო­ბით ჩა­ტარ­და. ექ­სპე­დი­ცი­ის წევ­რი ანა იმე­დაშ­ვი­ლი AMBEBI.GE-ს აღ­მო­ჩე­ნის შე­სა­ხებ უყ­ვე­ბა:

 

 

 

 

 

"ჩვე­ნი ჯგუ­ფი უკვე წლე­ბია სო­ფელ-სო­ფელ დავ­დი­ვართ ის­ტო­რი­ულ ტაო-კლარ­ჯეთ­ში. ვიკ­ვლევთ ყვე­ლა სო­ფელს, მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, გვაქვს ინ­ფორ­მა­ცია თუ არა იქ რა­ი­მე მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი ძეგლის არ­სე­ბო­ბის შე­სა­ხებ. 2014 წლი­დან შოთა რუს­თა­ვე­ლის ეროვ­ნუ­ლი სა­მეც­ნი­ე­რო ფონ­დის და­ფი­ნან­სე­ბა გვაქვს.

 

 

მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია, რომ 2014 წლამ­დე 400-მდე ძეგლი იყო ცნო­ბი­ლი ის­ტო­რი­ულ ტაო-კლარ­ჯეთ­ში, ხოლო 2014 წლი­დან, ინ­ტენ­სი­უ­რი ექ­სპე­დი­ცი­ე­ბის შე­დე­გად 700-მდე ახ­ლად­მიკ­ვლე­უ­ლი ძეგლი შე­მო­ვი­და სა­მეც­ნი­ე­რო სივ­რცე­ში. ამათ­გან ზო­გი­ერ­თი არის ნა­ფხვე­ნის სა­ხით, მა­გა­ლი­თად, სა­ძირ­კვლამ­დე დან­გრე­უ­ლი ეკ­ლე­სი­ე­ბი თუ ცი­ხე­ე­ბი, ხოლო ზო­გი­ერ­თი კარ­გა­დაა შე­მორ­ჩე­ნი­ლი.

 

 

ამ მხა­რე­ში ქარ­თუ­ლი კულ­ტუ­რის ძეგ­ლე­ბის თუ არ­ტე­ფაქ­ტე­ბის მიკ­ვლე­ვა თით­ქოს და­უს­რუ­ლე­ბე­ლი და მუდ­მი­ვი პრო­ცე­სია.

 

 

რაც შე­ე­ხე­ბა ახ­ლან­დელ აღ­მო­ჩე­ნას, ეს წარ­წე­რა უმ­ნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნე­სია, რად­გან შატ­ბერ­დის მო­ნას­ტრი­დან არ გვქონ­და არ­ცერ­თი არ­ტე­ფაქ­ტი, გარ­და მო­ჩუ­ქურ­თმე­ბუ­ლი ქვის კვად­რი­სა - მო­ნას­ტრის მორ­თუ­ლო­ბის ერ­თა­დერ­თი ფრაგ­მენ­ტი, რო­მე­ლიც იქვე, სო­ფელ­ში, ად­გი­ლობ­რი­ვი მცხოვ­რე­ბის სახ­ლის კე­დელ­შია ჩა­შე­ნე­ბუ­ლი და 2015 წელს მი­ვაკ­ვლი­ეთ.

 

 

 

 

მე­ო­რე და უმ­ნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნე­სი არ­ტე­ფაქ­ტი არის სწო­რედ ეს უახ­ლე­სი აღ­მო­ჩე­ნა. ჩვე­ნი ექ­სპე­დი­ცი­ის შატ­ბერ­დის მო­ნას­ტერ­ში ყოფ­ნი­სას, ექ­სპე­დი­ცი­ის ერთ-ერ­თმა წევ­რმა ბე­ბურ გო­ზა­ლიშ­ვილ­მა შემ­თხვე­ვით მი­აკ­ვლია მო­ნას­ტრის ტე­რი­ტო­რი­ა­ზე ლა­პი­და­რუ­ლი წარ­წე­რის ორ ფრაგ­მენტს" - გვე­უბ­ნე­ბა მკვლე­ვა­რი.

 

 

წარ­წე­რას სწავ­ლობს პა­ლე­ოგ­რა­ფი თემო ჯო­ჯუა. მეც­ნი­ერ­მა AMBEBI.GE-ს უთხრა, რომ წარ­წე­რა მე­თერ­თმე­ტე სა­უ­კუ­ნით თა­რიღ­დე­ბა და მისი სა­ფუძ­ვლი­ა­ნი შეს­წავ­ლა, მნიშ­ვნე­ლო­ვან ინ­ფორ­მა­ცი­ას მი­აწ­ვდის მკვლე­ვა­რებს შატ­ბერ­დის მო­ნას­ტერ­თან და­კავ­ში­რე­ბით.

 

 

"წარ­წე­რის გაბ­მუ­ლი ტექ­სტის წა­კი­თხვა ჯერ­ჯე­რო­ბით შე­უძ­ლე­ბებ­ლია, რად­გან აკ­ლია ფრაგ­მენ­ტე­ბი და სა­ვა­რა­უ­დოდ, ეხე­ბა რა­ღა­ცის აშე­ნე­ბას. ასომ­თავ­რუ­ლით არის და­წე­რი­ლი. ეს არის შატ­ბერ­დის მო­ნას­ტრის ერ­თა­დერ­თი წე­რი­ლო­ბი­თი არ­ტე­ფაქ­ტი. ვი­ცით, რომ შატ­ბერ­დი იყო უმ­ნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნე­სი სამ­წიგ­ნობ­რე ცენ­ტრი და დღემ­დე არ იყო არ­ცერ­თი წარ­წე­რა ცნო­ბი­ლი და აღ­მო­ჩე­ნი­ლი.

 

 

არ­სე­ბობ­და კი­დევ ერთი წარ­წე­რა შატ­ბერ­დის მო­ნას­ტრი­დან, რო­მელ­ზეც ექ­ვთი­მე თა­ყა­იშ­ვილს ჰქონ­და ინ­ფორ­მა­ცია. მე­ცხრა­მე­ტე სა­უ­კუ­ნე­ში ნა­ხეს ეს წარ­წე­რა, გად­მო­წე­რეს, თუმ­ცა არ­ტე­ფაქ­ტი და­კარ­გუ­ლია. ამ ახალ აღ­მო­ჩე­ნა­ზე მიმ­დი­ნა­რე­ობს მუ­შა­ო­ბა და იგი მოგ­ვცემს სა­ინ­ტე­რე­სო ინ­ფორ­მა­ცი­ას, გარ­კვე­ულ ამ­ბავს შატ­ბერ­დის შე­სა­ხებ და ეს ამ­ბა­ვი იქ­ნე­ბა მე­თერ­თმე­ტე სა­უ­კუ­ნის ფარ­გლებ­ში" - ამ­ბობს პა­ლე­ოგ­რა­ფი.

 

 

კვლე­ვი­თი ჯგუ­ფის სა­მეც­ნი­ე­რო ხელ­მძღვა­ნე­ლი, კავ­კა­სი­ის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის პრო­ფე­სო­რი თე­მურ ხუ­ციშ­ვი­ლი იხ­სე­ნებს ამ­ბავს, თუ რო­გორ მი­აკ­ვლია მან, პირ­ველ­მა ქარ­თველ­მა მეც­ნი­ერ­მა ქარ­თუ­ლი მწიგ­ნობ­რო­ბის უდი­დეს ის­ტო­რი­ულ კე­რას - შატ­ბერ­დის მო­ნას­ტერს.

 

 

 

 

"შატ­ბერ­დის მო­ნას­ტრის ად­გილმდე­ბა­რე­ო­ბის შე­სა­ხებ ყვე­ლა­ზე სწო­რი ვა­რა­უ­დი თა­ვის დრო­ზე გა­მოთ­ქვა პავ­ლე ინ­გო­როყ­ვამ, ის ნამ­ყო­ფი არ იყო იქ, თუმ­ცა რე­გი­ო­ნი გან­სა­ზღვრა.

 

 

90-იან წლებ­ში თურ­ქმა მკვლე­ვარ­მა მინე ქა­დი­რ­ოღ­ლუმ იპო­ვა ეს ტა­ძა­რი და ჟურ­ნალ „გე­ორ­გი­კა­ში“ გა­მო­აქ­ვეყ­ნა სტა­ტია. მან პირ­ველ­მა თქვა ოფი­ცი­ა­ლუ­რად, რომ აღ­მო­ჩე­ნი­ლი იყო შატ­ბერ­დის მო­ნას­ტე­რი და რაც მთა­ვა­რია, აღ­ნიშ­ნავ­და, რომ ეს იყო ქარ­თუ­ლი ძეგლი. ეს გერ­მა­ნუ­ლე­ნო­ვა­ნი ჟურ­ნა­ლია და ძა­ლი­ან მცი­რე ტი­რა­ჟით გა­მო­დი­ო­და, ამი­ტომ დიდი გა­მოხ­მა­უ­რე­ბა არ მოჰ­ყო­ლია.

 

 

ქარ­თველ ხე­ლოვ­ნე­ბათმცოდ­ნე­ებ­ში იყო გავ­რცე­ლე­ბუ­ლი აზრი, რომ შატ­ბერ­დი არის ენი­რა­ბათ­ში, მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ არ­გუ­მენ­ტე­ბი სუს­ტი იყო, მა­ინც ინერ­გე­ბო­და ეს აზრი. 2004 წელს მე პავ­ლე ინ­გო­როყ­ვა­ზე დაყ­რდნო­ბით ვე­ძე­ბე და მი­ვაკ­ვლიე შატ­ბერ­დის მო­ნას­ტერს. ეს რომ შატ­ბერ­დია, დღეს უკვე აღი­ა­რე­ბუ­ლია. შატ­ბერ­დში, რო­გორც ერთ-ერთ დიდ სამ­წიგ­ნობ­რო კე­რა­ში, მე­ა­თე-მე­თერ­თმე­ტე სა­უ­კუ­ნე­ებ­ში, ისე­თი უნი­კა­ლუ­რი ხელ­ნა­წე­რე­ბია გა­და­წე­რი­ლი, დღემ­დე რომ ოქ­როს სა­გან­ძურ­ში შე­დის" - უყ­ვე­ბა AMBEBI.GE-ს კავ­კა­სი­ის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის პრო­ფე­სო­რი.

 

 

თე­მურ ხუ­ციშ­ვი­ლი ამ­ბობს, რომ ბოლო დროს თურ­ქებს ქარ­თუ­ლი კულ­ტუ­რის და ის­ტო­რი­ის ძეგ­ლე­ბის მი­მართ ჯან­სა­ღი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა ჩა­მო­უ­ყა­ლიბ­დათ. "წარ­წე­რე­ბიც კი და­დეს ტაძ­რებ­ში, რომ ისი­ნი ქარ­თუ­ლი ტაძ­რე­ბია. აღი­ა­რე­ბენ, რომ ოდეს­ღაც ეს ტე­რი­ტო­რია იყო ქარ­თუ­ლი და ახლა მათ შე­მად­გენ­ლო­ბა­შია მოქ­ცე­უ­ლი" - დას­ძენს თე­მურ ხუ­ციშ­ვი­ლი.

 

 

სა­ქარ­თვე­ლოს კულ­ტუ­რი­სა და ტუ­რის­ტუ­ლი რე­სურ­სე­ბის კვლე­ვის ცენ­ტრი კავ­კა­სი­ის უნი­ვერ­სი­ტეტ­თან ერ­თად წლე­ბია სა­ქარ­თვე­ლოს ის­ტო­რი­ულ ტე­რი­ტო­რი­ებს იკ­ვლევს. ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ის სა­ექ­სპე­დი­ციო ჯგუფ­მა 2014 წლი­დან დღემ­დე ის­ტო­რი­ულ ტაო-კლარ­ჯეთ­ში 27 ექ­სპე­დი­ცია მო­ა­წყო და ასე­უ­ლო­ბით უნი­კა­ლუ­რი ძეგლი აღ­მო­ა­ჩი­ნა.

 

 

წაკითხვა 58 ჯერ
ჩვენს შესახებ

მოკლე ინფო

ჩვენი მთავარი პრინციპებია: სიზუსტე, ოპერატიულბა და დაბალანსებული ინფორმაციის მიწოდება.

ჩვენს შესახებ

საინფორმაციო სააგენტო „პირველი ნიუსი“ 2018 წელს შეიქმნა. ჩვენი სააგენტოს ვებგვერდზე ქვეყნდება მიმდინარე პოლიტიკური, ეკონომიკური, სოციალური, მსოფლიო, კულტურული, სპორტული და სხვა აქტუალური სიახლეები.  სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლება ადამიანის ერთ–ერთი ძირითადი უფლებაა. სწორედ ამ უფლების გამოყენებით ჩვენმა გუნდმა აიღო ვალდებულება, რომ საზოგადოებას დროულად მივაწოდოთ ამომწურავი, ობიექტური ინფორმაცია ფაქტებისა და მოვლენების დამახინჯების გარეშე.